Thượng Đế luôn tha thứ, con người thường tha thứ, tự nhiên không bao giờ tha thứ.

The trinity

Thực hành y khoa là một công việc mang tính quyến rũ cao. Việc một người tin tưởng một người khác để cho người đó thực hiện những can thiệp trên cơ thể mình cũng đã là một điều kì diệu. Điều đó đòi hỏi rất nhiều niềm tin, thậm chí đối với một số bệnh nan y, niềm tin đó có thể sánh ngang với việc cầu nguyện Thượng Đế. Đối với người thực hành y khoa, niềm tin này đem lại cho họ sự hân hạnh to lớn, cũng như một cảm giác thoáng chốc bước ra khỏi cuộc sống tầm thường mỗi ngày, như một phái viên của Thượng Đế giữa cuộc đời trần tục. Niềm hạnh phúc thường trực này giải thích vì sao các thầy lang thời xưa thường không quan tâm đến lợi nhuận, họ khám bệnh và bốc thuốc miễn phí cho người bệnh trong vùng và sống như một con đại bàng bay trên tầm cao, dù không nhiều quyền lực hay giàu có. Nhưng cảm giác có phần gia trưởng này sẽ dẫn đến họ thường tha thứ cho những lỗi lầm của chính mình, hoặc những hạn chế trong y thuật của bản thân, hoặc sai lầm trong tuân thủ điều trị của người bệnh.

Bệnh nhân thì không có cảm giác như vậy, họ chỉ là những con người mang bệnh tật, mang hi vọng được cứu chữa. Niềm hi vọng này có một hàm ý gồm 2 nghĩa mâu thuẫn rõ rệt. Họ đặt niềm tin vào thầy thuốc, nhưng không như Thượng Đế, niềm tin của con người có giới hạn và có ngưỡng chịu đựng tùy theo từng người. Như một con người đứng trước sự lựa chọn, họ sẽ luôn băn khoăn bệnh tật của mình sẽ như thế nào nếu lựa chọn khác đi, liệu thầy thuốc khác có tốt hơn người mình đang đặt niềm tin hay không. Nền y khoa hiện đại đang tập trung rất nhiều vào việc tạo lập niềm tin này. Hàng tỉ đô la đã đổ ra để xây dựng các bệnh viện rộng lớn như thánh đường, quảng cáo thương hiệu, tô bóng tên tuổi các biệt dược không khác liều thuốc từ chén thánh. Các thầy thuốc thì mòn đũng quần để leo lên vị trí cao hơn trong hệ thống khoa bảng y khoa, và bỏ thêm hàng giờ để theo học các khóa giao tiếp đánh vào những điểm yếu nhất trong tâm lí của con người. Tất cả chỉ để thuyết phục bệnh nhân tăng thêm một chút niềm tin vào phương pháp điều trị thần thánh của mình, mà chỉ khoảng 50 năm sau thôi, khi nhìn lại, chúng ta sẽ thấy chúng ta đã điều trị dã man đến như thế nào. Dù sao đi nữa, niềm tin của con người có giới hạn, và sự tha thứ đi kèm cũng vậy.

Sẽ là thật kì quặc nếu nói chữa bệnh mà chỉ nói đến thầy thuốc và bệnh nhân, mà không nhắc gì đến bệnh tật. Nhưng trong rất nhiều giai đoạn lịch sử, và rất nhiều thời điểm điều trị, việc xây dựng niềm tin quan trọng đến nỗi sự thật về bệnh tật đã bị làm méo mó hoặc hiểu biết không tường tận trước khi ra quyết định điều trị. Đứng trên quan điểm bệnh tật mà nói, y khoa nên được so sánh với ngành cơ khí chính xác. Hoặc chữa được bệnh, hoặc là không, vi khuẩn hay rộng hơn là bệnh tật không tuân theo ý chí của con người được. Chúng không bao giờ tha thứ. Người thực hành y khoa lúc này không khác gì nhà khoa học ứng dụng suốt ngày lầm lũi trong labo với hàng đống khái niệm và câu hỏi đang chờ trả lời. Đối với bệnh tật, mọi kĩ năng marketing của y học hiện đại đều vô nghĩa.

Cũng như những tay đua thuyền buồm vượt đại dương cừ khôi nhất thường không biết bơi. Những tay buôn ma túy sừng sỏ nhất không bao giờ biết ma túy có vị như thế nào. Họ đơn thuần là chỉ tập trung 100% vào công việc của mình. Y khoa là một ngành kì lạ, nó đòi hỏi người thực hành y khoa nhiều kĩ năng trải rộng ở khoa học, xã hội và kinh tế. Điều đó làm người thầy thuốc cảm thấy bối rối và không biết lựa chọn điều gì để tập trung toàn lực. Nhưng tôi chỉ có một gợi ý nhỏ thế này thôi:

Là thầy thuốc, phải chữa được bệnh.